Thuisonderwijs kinderen in beeld

Als je de nieuwsberichten over thuisonderwijs de laatste weken een beetje hebt gevolgd, weet je dat er een nieuwe heksenjacht op thuisonderwijs is ontketend. Deze heksenjacht past uitstekend bij de angsthypnose waar we een paar jaar geleden mee bewerkt werden en waar veel mensen kennelijk ingestapt en nooit bewust uit gestapt zijn. De heksenjacht lijkt ontketend te worden door mensen met angst als basis in het leven in plaats van vertrouwen. Terwijl vertrouwen nu juist zo nodig is om deze maatschappij weer een beetje op te bouwen en onze kinderen in balans groot te laten groeien. Niet de angst van de afgelopen jaren, waardoor het kennelijk heel gevaarlijk lijkt dat een groep thuisonderwijs kinderen zich anders ontwikkelt dan het gemiddelde schoolkind. 

In een maatschappij in volle bloei zou een andere ontwikkeling juist toegejuicht worden, als bron van vooruitgang en nieuwe kennis en kunde. Nu wordt de boodschap ingezet met het verhaal dat het zorgelijk is dat er steeds meer thuisonderwijs kinderen zijn. Terwijl een krachtige boodschap, gericht op vooruitgang, juist zou zijn, hoe komt het dat er steeds meer thuisonderwijs kinderen komen en wat brengt dit ons? Wat kunnen we hiervan leren voor het schoolonderwijs? 

Een manier waarop de angst gevoed wordt, is door te roepen dat onze kinderen niet in beeld zijn. En daarmee wordt bedoeld, in beeld van vertegenwoordigers van de overheid. Leerplichtambtenaren, leerkrachten, artsen in dienst van de overheid. Regelmatig worden dan de kinderen van Ruinerwold erbij gehaald. De Nederlandse overheid wist niet eens dat deze kinderen bestonden en hun onzichtbaarheid had niets met thuisonderwijs te maken. Een vergelijking die de plank volledig misslaat dus. 

Verder is het natuurlijk nogal beperkt om zichtbaarheid te meten aan wat een overheidsmedewerker ziet. Er zijn nog zoveel andere mensen in onze maatschappi die onze kinderen zien, spreken, horen, regelmatig meemaken. Familieleden, buren, ouders van vriendjes en vriendinnetjes, begeleiders op sport- en hobbyclubs. Dat zijn net zo goed mensen die onze kinderen "in beeld" hebben. Waarom is het dan zo belangrijk dat een leerkracht ons kind zou zien? In een groep met 30 andere kinderen? Ik kan wel wat voorbeelden geven van hoe onze kinderen op school niet gezien werden.... Of de leerplichtambtenaar die een zeer korte opleiding heeft gedaan om leerplichtambtenaar te worden, niet in de diepte gericht op de ontwikkeling van een kind maar op de handhaving van een wetsartikel? Wat is dan dat beeld van een kind dat ze zo graag willen zien? 

Een van de plannen lijkt nu te zijn om de ontwikkeling van onze kinderen te gaan volgen en controleren en dit in de wet vast te leggen. Want ja, ieder kind heeft recht om zich te ontwikkelen. En het zou belangrijk zijn om te gaan controleren of thuisonderwijs kinderen zich wel ontwikkelen. Want tja, die kinderen in Ruinerwold. Of dat ene andere kind dat in de media te voorschijn wordt getoverd en achterliep in zijn ontwikkeling ten opzichte van schoolkinderen terwijl hij nou juist zo graag naar school wilde. Dat er ook voorbeelden in overvloed zijn van kinderen die met een ernstig schooltrauma groot groeien en voor wie nergens plek lijkt te zijn, dat vergeten we maar even. Er zitten in Nederland vele kinderen thuis van school die eigenlijk wel naar school willen (of hun ouders willen dat), een groep die vele mate groter is dan de kinderen die thuisonderwijs krijgen. Maar da's zo'n ingewikkeld verhaal... dan kunnen we beter onze aandacht richten op de toename aan thuisonderwijs kinderen, die levendig in het leven staan. 

Om de ontwikkeling te gaan volgen, is het het makkelijkst om de meetlat te gebruik uit het schoolsysteem. Dat is in ieder geval wat voorstanders van controle op thuisonderwijs roepen. Controleren of deze kinderen wel leren rekenen en lezen, spellen, topografie, geschiedenis. Terwijl dit schoolsysteem juist zo niet passend was bij onze levensovertuiging en daarmee bij hoe wij denken dat een mens zich mag ontwikkelen. Ontwikkeling heeft wat mij betreft niets te maken met topografie of het kunnen oplossen van een rekensom. Het kan best handig zijn te weten dat Heerlen en Antwerpen niet heel dichtbij elkaar liggen en ook kan het bruikbaar zijn om te weten wat 25% korting betekent. Maar dit is kennis aan de oppervlakte, terwijl ontwikkeling zoveel dieper in je wezen zit. 

Als je durft te gaan kijken naar het ontwikkelen van een mens vanuit een intrinsieke motivatie, de innerlijke wens om te groeien, ga je daadwerkelijk iets begrijpen van groei en ontwikkeling. Dan is een mensenkind geen optelsom van dingen die je op school leert, inclusief de zogenaamde sociale ontwikkeling, maar een levend wezen dat zich op geheel eigen wijze ontwikkelt, met eigen drijfveren, wensen, uitdagingen. Daarmee krijg je een andere meetlat, veel ingewikkelder dan het kunnen aftikken van de schoolse vakken, niet te toetsen volgens standaard toetsen. Een meetlat die heen en weer beweegt met het kind en echt kijkt naar het hele wezen. En misschien heb je dan helemaal geen meetlat meer nodig waar je een kind langs legt, want die meet eigenlijk vooral jouw vertrouwen in de intrinsieke motivatie van ieder wezen om te groeien. En weet je met het volste vertrouwen dat een kind zich ontwikkelt als het kind het leven mag leven. En thuisonderwijs kinderen leven, zichtbaar voor de mensen om zich heen. 

Mischien zouden kinderen die naar school gaan ook wel baat hebben bij deze zienswijze op groei en het leven?  

Je naam in het zand

8 februari 2001

Lieve Jasper

Ik schrijf je dit briefje zodat je het altijd nog eens kunt nalezen. Ik hou heel veel van je en vind je echt een schattig kereltje. Ik had je zo graag levend leren kennen maar ik ben sowieso al heel blij en warm dat ik je heb mogen kennen. Want op zich heb ik je eigenlijk ook wel levend gekend, met je zachte trapjes in mijn buik. Daar mis ik je wel hoor, het voelt best wel leeg daar. 

Het had lente zullen zijn bij je geboorte, met groene blaadjes aan de bomen. Maar het sneeuwde, wel heel mooi trouwens. Het deed wel een beetje pijn dat geboren worden van je maar dat was ik ook wel heel snel weer vergeten toen ik jou eenmaal zag. Ik vind je zo'n lief kereltje om te zien en om vast te houden. Ik kan je lichaampje niet langer vasthouden en dat vind ik heel erg. Ik had je graag nog drie  maanden langer een huisje gegeven in mijn buik en daarna zo dicht mogelijk tegen mezelf en je lieve papa aan. 

Die papa van je, die is echt heel geweldig hoor. Als ik hem zie lopen, zie ik jou vaak in gedachten achter hem aan lopen. Je had vast al zijn gereedschap in de war gemaakt en hem de oren van zijn hoofd gevraagd, als je tenminste niet het technische en ruimtelijke inzicht van je moeder had gehad. En je was vast een grote kliederaar en slordevos geworden. Wat jammer dat we dat allemaal nooit kunnen zien enzo. 

Het voelt wel leeg dat je er niet meer bent en nu echt op reis gaat, maar het voelt ook wel heel warm om jou gekend te hebben en gevoeld en geroken en alles. Het kost me wel moeite hoor, het idee dat we je nu onder de grond gaan stoppen maar het kan echt niet anders. Arjan zegt dat je nu gaat spelen met de andere kindertjes die er ook liggen en dat lijkt me een goed idee. Ik zie je al rondrennen. Misschien komt je overgrootoma af en toe kijken. Die was altijd wel lief voor kinderen geloof ik. Vooral voor jongetjes dus je hebt geluk. 

Nu ben je nog een nachtje bij ons en ik zou wel de hele tijd naar je kunnen kijken. En je tot leven willen toveren maar dat kan ik niet meer. Ik vind je echt een heel mooi ventje met je mooie neusje en je beetje gefronste voorhoofdje. Hadden we het nog maar drie maanden langer samen gered maar dat zat er echt niet in. 

Ik kan me nog niet voorstellen dat ik je na morgenochtend nooit meer in het echt zal zien. Nu kan ik steeds weer even stiekem kijken. Dat zou ik wel steeds even willen kunnen. En zien hoe je groter zou worden en waarschijnlijk ook eigenwijzer en af en toe dingen zou bedenken die ons tot wanhoop zouden drijven maar ons toch ook zouden doen glimlachten. 

Ik zou je nog wat over je vader vertellen hè. Nou die is echt heel lief en hij was en eigenlijk is een heel fantastische vader. Ik vind het heel vertederend om hem zo zacht met je te zien omgaan. Jullie hadden vast af en toe autoritjes gemaakt m eens even gezellig te kunnen praten. En hij zou je meegenomen hebben naar zijn schuurtje, zijn heilige plaatsje waar hij je vast van alles over zijn motor had verteld. En jij had dan vast van alles kwijtgemaakt en door elkaar gegooid en het zou me niks verbazen als we een keer naar de dokter hadden gemoeten omdat je een schroef ofzo zou hebben doorgeslikt. En je zou de konijnen hebben laten ontsnappen om samen met de honden achter ze aan te gaan rennen. In een poging de boel te redden was je vader dan vast over van alles gestruikeld. Want hij is af en toe wel een beetje schattig onhandig. Ik zie jullie al zitten samen in de auto, jij in dat mooie stoeltje dat we voor je hadden gekocht. Of in zo'n buikzakje bij je vader terwijl we wandelen op het strand. Jij kraaiend naar alles dat langs beweegt, je papa een poging doend je een beetje rustig te houden en ondertussen de honden ook nog in de buurt te houden. 

Ja en je mama, dat vind ik veel moeilijker voor te stellen. Ik had me verheugd op de vroege uurtjes, dat jij al wakker zou zijn, je papa nog diep in slaap en wij samen pratend, jij drinkend, Sofie erbij. En je mama is op haar manier ook een beetje onhandig, dus die had vast van die onmogelijke dingen verzonnen, zoals wandelen met jou in de kinderwagen en de twee honden aan de riemen. En dan halverwege bedenkend dat dit toch niet zo'n slim plan was maar ja wat doe je er dan nog aan. En ik had je heel veel voorgelezen, net als je papa trouwens. Je papa kent heel veel van die kindereboeken niet zegt hij. Hij had het vast heel fantastische avonturen gevonden. Dan was hij gewoon blijven doorlezen terwijl jij allang sliep. 

Ik hou er nu mee op Jasper, want ik kan wel oneindig zo doorgaan in een poging je vast te houden. maar ik kan je niet langer vasthouden. Ik zal je wel blijven schrijven hoor en die briefjes op een vaste plek leggen zodat je ze af entoe kunt komen lezen. Ik hoop dat je fijn kunt spelen met al die andere kindertjes en ik hou echt heel veel van je. Dat voelt heel warm maar ook wel een beetje leeg nu je weggaat. Dag lieve ukkiepuk, het had lente zullen wezen maar nu vielen er dikke sneeuwvlokken, ook heel mooi. Kusje op je mooie neusje van je mama

Maart 2001

Lieve Jasper,

Ik mis je Jasper. Het is leeg, leeg in mijn buik en leeg op de wereld. Wat had ik je nog graag in mijn buik gehad, je voelen bewegen. Maar het kon niet zo zijn. Dat ik daar zo ziek van werd, jij honger had en uiteindelijk dood van ging. Oneerlijk, je was en bent zo'n mooi mannetje en al was je de lelijkste van de wereld geweest (maar dat is niet zo hoor) dan was het nog net zo oneerlijk. Je was heel erg welkom. En nu ik je gezien heb, zou ik nog 100.000 keer liever je in mijn armen hebben gehouden. Maar het is echt voorbij, voor het echt begon en dat is nog steeds moeilijk voor te stellen Ik wacht nog steeds op een andere draai aan het verhaal. 

21 maart 2001

Vandaag de eerste dag van de lente Jasper en het sneeuwt weer net zo als de dag dat je geboren werd, zit dat toch een beetje aan elkaar verbonden. We waren vanochtend ook nog in het ziekenhuis, waar je geboren werd en ik heb het plekje gezien waar je dan lag als je niet bij mij was. Wel raar dat ze jou daar in die koelkast legden maar jouw zieltje was al ergens anders hè. 

Maar ik vind het fijn dat je het vandaag laat sneeuwen, je bent dus niet zo heel ver weg. Maar ik mis je wel heel erg hoor, het is leeg zonder jou. En die leegte, die dragen we met ons mee. We voelen ons ook heel vol van trots maar leeg van jouw afwezigheid. 

28 maart 2001

Lieve Jasper, 

ik begin steeds meer te beseffen dat ik jou nooit van mijn leven meer zal zien. En er is niets liever dat ik zou willen, jou weer zien. Je aanraken en voelen en ruiken. Maar ik kan het niet, jou weer tot leven brengen. Dat is een keer gebeurd, in mijn lichaam en dat vind ik een hele eer, dat jij daar begon te leven. En ook dat je daar weer doodging, het was het warmste plekje dat ik je kon geven om dood te gaan. Maar wat had ik je nu graag nog bij me gehad om je pas over 5 weken eens te zien. Het heeft niet zo mogen zijn. 

Ik ben er zo trots op dat je mijn zoontje bent, Jasper. Nu heb ik alleen nog je foto's terwijl ik met een levend kereltje had willen pronken. Nu laat ik iedereen trots je foto's zien maar ik besef tegelijkertijd dat ik je eigenlijk in levende lijve had willen laten zien. Of nu nog, als een schoppend ukkiepukkie in mijn buik. 

Het eerste schopje was ergens begin december, al vrij vroeg, dat ik het voelde. Een plopje tegen mijn buik, zo zacht dat je het nog een keer moet voelen om het zeker te weten. Ik hoop niet dat het erg vervelend voor je is geweest dat je honder moest lijden. Ik at die tijd best veel maar dat heeft niet mogen helpen. Raar idee, dat je honger in mij had en ik dat niet doorhad. Als moeder hoor je dat toch te weten. Maar ik hoop dat je daar niet onder geleden hebt, dat je dat niet heel bewust hebt meegemaakt. Misschien krijg je ooit nog een broertje of zusje. Wat een raar idee dat die nooit zijn of haar grote broer zal zien. Ik zal hem/haar over je vertellen en ik denk dat hij/zij zich door jouw aanwezigheid heel beschermd zal voelen. Want ik denk en hoop dat je nog wel ergens bent waar je ons ziet of voelt. 

Ik vind het wel heel moeilijk hoor, dat ik je geen kusje op je neusje meer kan geven, dat ik je nooit zal zien opgroeien, horen praten, zien kruipen, al die dingen die je anders had zullen doen. Als het goed was gegaan...

2 mei 2001

Lieve Jasper, 

Het is nu drie maanden geleden dat je geboren bent. Maar het lijkt eigenlijk alsof het gister was. We zijn nu op vakantie op Texel. Voor het eerst zonder jou op vakantie. Erg raar en af en toe erg leeg. Je had nu zo ongeveer geboren moeten worden. Ik probeer je me voor te stellen maar dan wat groter dan je was, had je graag zo gezien. Dan hadden we nu niet hier gezeten maar waren we thuis met je aan het pielen geweest. Nu weet ik niet waar je bent. Ik verzin van alles maar ik weet het niet. En ik stel me mensen voor die op je passen zoals oom Henk die vaak met Tante An op ons paste. Of een oma. 

Ik heb steeds in mijn hoofd dat ik vaker hierin wil schrijven maar dat lukt nooit zo. Dan heb ik geen zin of ben ik bang om me weer triest te gaan voelen en dan ga ik iets anders doen. Echte rust heb ik niet in mijn lijf. Zo blijf ik maar zoeken naar mooie stenen en dingetjes voor je grafje. Terwijl ik liever leuke kleertjes voor je zou willen zoeken. En dan vind ik niks mooi genoeg voor je grafje en blijf ik maar zoeken. Of vind ik het wel mooi genoeg maar dan heb ik het gevoel dat er meer en meer moet komen. Dat is eigenlijk nergens voor nodig hè. Het mooiste plekje heb je in ons hart. En daar blijf je altijd. Ons eerste kindje, zo mooi.

 

Internetconsultatie wetsvoorstel thuisonderwijs

Als ik dit wetsvoorstel lees, is mijn eerste gedachte, hebben jullie wel enig notie van een kind? Of van een mens in zijn algemeenheid? Dit voorstel lijkt geheel geschreven te zijn vanuit een denken in wetten, voorschriften, controle en regulatie. Vanuit angst. Zonder enig benul van wat een mens tot een mens maakt en hoe een mens zich ontwikkelt. Het gaat geheel voorbij aan de basis van mens zijn en de intrinsieke motivatie van een ieder om zichzelf te ontwikkelen in het leven. Dat ieder mens een eigenheid heeft die sturing geeft aan zijn of haar ontwikkeling. In vrijheid en gebondenheid. En dat een kind zich alleen echt kan ontwikkelen als aan een basisbehoefte is voldaan, namelijk veiligheid. In dit voorstel zijn kinderen verworden tot machines waar je een muntje in gooit en het kant en klare product er dan uit komt. Toetsbaar en al. Zou heel makkelijk zijn als het zo werkt, maar zo werkt het niet. Dat jullie dit in het onderwijssysteem wel proberen, is me al heel lang duidelijk maar dat het niet werkt, ook. 

Het wetsvoorstel

Ook verwonder ik me over de energie die jullie erin stoppen een relatief kleine groep mensen terug te proppen in een systeem dat al lang verjaard is. Een groep kinderen, mensen die zich bevindt in de liefdevolle omgeving van hun ouders en andere mensen om hen heen. Die hun leven op zinvolle wijze leven en over het algemeen zeer bewust omgaan met alles wat ze tegenkomen in hun leven. Is dit nou werkelijk de groep die ondersteuning van de overheid nodig heeft om zich te kunnen ontwikkelen? Zijn er geen kinderen die zitten te springen om de juiste hulp en ondersteuning, schoolgaand en al? In niet kloppende thuissituaties? Terwijl we met zijn allen heel goed weten dat de groep kinderen die thuisonderwijs krijgen en voor wie deze wet bedoeld is, een prachtig leven leiden, omgeven door mensen die hen steunen en stimuleren zich te ontwikkelen. Zijn wij nou de gezinnen waar je ieder jaar een onderwijsinspecteur of leerplichtambtenaar langs wil sturen, of nog vaker per jaar want ook onverwachte bezoeken zijn niet uitgesloten? Best zonde van jullie kostbare tijd. 

Wat mij betreft gaat dit wetsvoorstel voorbij aan alles waar thuisonderwijs voor staat. Het haalt de kracht uit de thuisonderwijs setting door ons te verplichten thuis schooltje te spelen. Terwijl thuisonderwijs juist een alternatief biedt op hoe een kind zich zou moeten ontwikkelen volgens het schoolsysteem. Het vervolgens dan langs de meetlat van het reguliere onderwijs leggen, zorgt er dan juist voor dat wij ons kind niet kunnen volgen maar hem moeten verplichten om zich door schoolse methodes heen te worstelen. 

Wat mij betreft ligt de kracht van het thuisonderwijs in de kindgerichtheid en de individuele ontwikkeling volgens de intrinsieke motivatie en leerbehoefte van ieder kind. Deze kracht haalt het wetsvoorstel onderuit door ons te verplichten aan de keukentafel schooltje te gaan spelen. 

In de huidige situatie kunnen we er regelmatig op uit om de wereld te ontdekken en zijn mijn kinderen omringd door mensen die hen dingen leren. En wat ze buitenshuis leren verstevigen we weer door eenmaal thuis dingen terug te zoeken, erover te praten en verder uit te werken. Dit zie je niet terug in een verplichte toets op vaste leeftijden. Ook kan ik nu differentieren naar leerstijl van het kind, op creatieve wijze. Met het huidige voorstel zouden we verplicht worden ons weer door lesboeken heen te worstelen waar we nu op internet naar informatie zoeken, spelletjes spelen, taarten bakken etcetera. 

Dit voorstel dwingt ons ons aan te passen aan een systeem dat ons niet past. Door de geschiedenis heen zijn het juist vaak de andersdenkenden, de mensen die buiten de lijntjes kleuren geweest die zorgden voor vooruitgang. Dit is een relatief kleine groep kinderen en jongeren, liefdevol en kundig begeleid door hun ouders en andere mensen uit hun directe omgeving. Waarom willen jullie ook deze groep weer terug het systeem in manoeuvreren?  Is dat angst? 

In het voorstel zie ik ook staan dat jullie controles voorschrijven bij ons thuis. Dit zou voor onze kinderen een uiterst onveilige situatie zijn, zeker als deze controles onverwacht kunnen plaatsvinden. Bij mijn weten komt de onderwijsinspectie ook niet onaangekondigd bij scholen langs en worden individuele kinderen niet door de inspecteur bevraagd op een school. Met dit voorstel zouden wij wel iemand in ons huis moeten toelaten, hem/haar de leerplek laten zien (dat is niet echt een plek maar goed, we zitten wel vaker aan de keukentafel) en zouden mijn kinderen met deze inspecteur moeten praten. Bij niet slagen moeten mijn kinderen dan voor straf terug naar school. Waanzinnig voorstel. Ik kan alleen maar bedenken dat jullie dit hebben verzonnen met het idee in het achterhoofd, “als die mensen dan zo anders willen doen, dan gaan ze ook maar gewoon met de gevolgen van die keuze om”. Geen enkel blijk van enig inzicht in het kind, welk kind dan ook. 

Toen ik dit wetsvoorstel las, dacht ik, hoe slapen jullie eigenlijk ‘s nachts? In diepe tevredenheid dat de maatschappij weer een beetje meer beheersbaar is geworden zo? Geeft dat rust? Het leven zou zoveel mooier kunnen zijn als je de eindeloze variatie zou kunnen zien, in mensen. In hoe ze zijn en hoe ze zich ontwikkelen. Als je daar liefdevol naar kunt kijken in plaats van in angst proberen alles weer in een mal te passen. Een prachtige uitdaging voor een ieder in de nabijheid van een kind om dit kind liefdevol te ondersteunen zich te ontwikkelen naar eigen individuele behoefte en motivatie. Dat doen jullie me met dit wetsvoorstel niet na. 

Starman

Last night I heard this song, Starman,  in my head and thought of the boy next door who committed suicide in 1990, 25 years young.

He was diagnosed with schizophrenia. We always had the best conversations. He told me about his world and all the entities he met and was talking to. While he knew that in the "normal" world most people wouldn't see those creatures. And he told me a lot more, about his vision on things and things that happened to him because he was different.

But he wasn't happy. With all the voices in his head. Because of things I wasn't even aware of then or now. So he decided to leave this world.

At his funeral they played Starman by David Bowie. And I could only cry.

David Bowie Starman

One at the battlefield

When in Pomaz, Hungary, Siem had the chance to train with Dimitar Trukanov. This was very important for him. It was a great idea of Christoph Némethy to invite Dimitar as a trainer, I'm grateful for that!

In your eagerness to be the best horseback archer it is easy to forget about your companion, the horse you are riding. I do understand that completely. As an observer of horseback archery trainings and competition I have noticed that some could be riding a bike instead of a living animal.

A very sensitive living animal that is biologically imprinted to judge every situation on dangerous or safe and if in danger, to flee from it. An animal that is used to work together in a group for protection and survival. So when left alone by its rider in the track and being used as a bike it gets completely lost. Most horses survive this by becoming insensitive, to protect themselves from an unbearable situation. Since I worked as a groom with show jumping horses I have often seen this happen. For me it was the most important reason to stop riding and working with horses when I was 20. And then I had a child who wanted to become a horseback archer. With two younger brothers who wanted to hug every horse that they saw.

Now that three of my kids are riding I found it very important that they learn to take care of their horse in an honest way. After some searching I found a place close to our home where they could learn this.

Of course it is very nice to be a great archer but at the end it's the horse you are riding who is your companion. Who you should care for, are responsible for. To learn that working together from a deep understanding of your horse and your relationship with the horse will give you the highest results.

At a competition this can mean that you don't ride the highest points. But you can still be a winner. For me being a winner means that you and your horse have given all you could together. A winner is being one at the battlefield.

Thank you so much Dimitar for helping Siem understand how to be one with his horse on the battlefield from a deep understanding of and compassion with his one and only companion there. For helping him to be a real winner. All that matters. 

Dear Jeffry

I wrote this, in Dutch, two and a half years ago, after Jeffry's suicide.

Dear Jeffry,

I still think that you can come back any moment. And I still do, two and a half years later, it's still impossible that you won't come back. I still think that you will realise you made a mistake, you didn't realise so many persons loved you, loved you unconditionally, just because you are you. At the same time I know, because you were you, that you didn't make a mistake. But for me it was, a mistake.

The thing that made you such a great human being also was your biggest pitfall, your inmense compassion for other human beings. You understood everything, nothing human was strange or weird for you. You listened, you talked, you always made time, you were very attentive, you were perfect the way you are. But you didn't see yourself with the same compassion you saw others. You wanted to be perfect and while you were perfect in our eyes, you were not, in your own eyes.

While you were approaching perfection, because you are so terribly beautiful, smart and pretty and you had your masculine and feminine sides so beautifully balanced and so much more reasons, you weren't good enough for yourself. It was not enough to give you the inner peace you were searching for. And it certainly was not enough to release you from the inmense sadness that you carried with you. That we all knew about but in the end, you kept it for yourself, this inmense sadness. While every single one of us wishes you would have shared it with us, hoping that we could release you from it. While we all fell in love with you because you were you.

And when we went home after spending the day with you, to our children, our partners and pets and when we were sucked into the stream of lives in which our life resolved itself, you went home alone and tried to find peace with everything that your sensitive being had seen and felt, images, feelings and words from the past and present. Something like that.

I wish I had known you were so terribly depressed. You could always have called me, skyped me, whatever. Our door was always open, you could have been part of our family, unconditionally. And when I read all the reactions on Facebook after your death, I know I am not the only one who wished you would have knocked on my door. I am not the only one who wished you had asked for help, being in your darkest moments. I am not the only one who wished I could really have helped you.

I wished I could have been there for you. I wished you had allowed me to be there, exactly on those elusive moments that are so terribly and unreasonably difficult in life. I would have been there with love and dedication. Just like you were always there for others and took care of everyone, with love, understanding, devotion and dedication.

I know you are still here, in another form. That you feel all the love that we all feel for you. I know that once you have passed to the other side, our connection will have another, different form. Two and a half years later: yes it's like that but I still miss you dearly.

For now, I'll send you all my love. I wish you a peacefull passage to your new place. Please don't feel alone on your travel because you are in the thoughts of many, who all wish you the very best.

And secretly, I still hope you will come back. And two and a half years later, I still do. The thought that I will never be able to talk with you is still impossible.

With Love dear Jeffry,

Jouke

Homeschooling and the art of living

We homeschool. Homeschooling doesn't exist in the Netherlands. Officially we have permission not to register our children at a school. So now we live.

I'm often asked if I teach my children at home and how. I don't. I don't play school at home. For the outside world I call it unschooling although I would prefer a positive word instead of saying what we don't do. Life long learning maybe. You could also call it living.

Because the school system is imprinted in our lives, we seem to have forgotten that life is more than going to school or to work to earn money. We seem to think that if we don't do one of those, we are wasting our time. But life can be different. You can just live it. And that's not a waste of time. Living is a beautiful thing, discovering the world as it comes every day. Not always easy but beautiful if you take time to see. Young children seem to master the art. But loose it when they are forced into the system. The system of schooling. Learning what others think you should learn because of what you have to become. Instead of doing what you do because you are.

We sometimes seem to have forgotten how it is to just live. And worse, to value living. Now every day we are trying to find out how to live. How we want to live. And if it is possible at the place we are living right now and if not, how we can make it possible. And yes we know, you have to earn some money to live in this society, one way or the other.

My younger children who have hardly gone to school are pretty good at living. They eat, play, read comic books, make drawings, play on their computers, walk the dogs. Go to their sports. They sleep. They fight. They complain. They make jokes, they do the grocery shopping with me. One of them wants to become an illusionist. The other one, no idea, he just is. What I learn from them is that living is not a waste of time. You can live in the moment, while also knowing some things have to get done. When it's time to do those things, you just do them.

Then we have our horseback archer. Every thing he does seems to be related to that or other martial arts. He discovers the world through it. He thinks about it, he talks endlessly about it, he searches the internet for all the information he can find about it. And then he trains others, he takes care of horses, cleans stables and paddocks, walks the dogs and plays games at his cell phone. He has been in the school system but since it seemed so far apart from his life, it didn't become part of him. He is thinking about his future and how the things he does during the day will influence his future. Not under pressure, just thinking and preparing because he likes to do the things he does.

The oldest is different. A deep thinker who was beaten by the system. I never expected it because he was so strong willed and powerful before he went to school. He never did anything he did not want. But the school system was too much to fight against, he seems to have thought. I still feel bad that I did not listen more carefully to him, back then. It took me some time to grow strong enough to really listen to him. Because the system in the Netherlands is very difficult to escape from and even worse once you've got in. Before you know it you end up in court and have child protection services invading your family life.

We took him out in steps, first to a democratic school. Pretty quickly he found out that the school was not so democratic after all and that democracy is not such a fair system because the powerful can use democracy to remain powerful. Also, or even more, when the democracy is called a sociocracy.

Now he is out of it all. But he is also at an age that he wants to achieve something. And I think he does not value enough what he already achieved, what he learned, how he developed. I am not sure if the system is too far imprinted in him that he keeps thinking in measurable results or that it's his age and character that make him really critical about how he spends his days.

The other day we had a conversation about achieving goals and being afraid to waste time because you want to become someone. While in fact, you are already someone. And even if you sit on your bed for an unlimited amount of time, it's not a waste. You live. And apparently you need time to just sit down.

What I also loved about our conversation is that the oldest two found out that both their passions have a technical part and a creative part. We are talking about producing music and shooting arrows from a horseback. In both it's your creativity that makes the difference but you need to master the techniques to be able to let your creativity shine. And in both there are days that your creativity is nowhere to be found. Those days you can focus on improving your techniques, they agreed. But, also agreement, it is hard sometimes because it's not always fun.

While the horseback archer is relaxed about it, the music producer is his own worst critique. He looks at the ultimate achievement he wants to reach and is afraid that if the steps to come there are too hard to take, he will fail. I don't think he can fail, because everything he does is part of living, even if it seems like walking a dead end road or sitting on your bed for days in a row or watch youtube videos endlessly as he sometimes does.

I am always astonished by the amount of knowledge he has from all those videos and the way he processes everything he learns this way. He is able to level everything up to a higher abstraction. He makes connections that are mind blowing, while he thinks it's completely normal to make those connections.

The art of living is not easy to learn once you have been fractured by the system. A system that makes you believe that all that's important is getting your diploma and get a job and earn money. Which in fact has so little to do with life itself. Life is so much more and a human being is so much more than a diploma and a job. And honestly, the art of living is sometimes difficult too when the system did not get you. Because where there is light, there is darkness. Darkness is part of the life you are living as well. And darkness is not always easy to accept.

So there are moments you can only cry because making a special cobra bracelet from a piece of paracord does not work the way you want it to work. And your little brother seems to make them without any effort. You are bored to death because you just are bored and everything and everybody seems stupid. But by doing what you want to do and sometimes what you don't want but what seems to be part of life, like walking the dogs or going to sleep at night, you live. And I think that living is what really matters. That's why we home"school". We live.

Warrior heart

My son has a warrior heart. One of my sons, or actually at least two of them.

But let's talk about the oldest one who's practicing horseback archery and fencing. The younger one is still in preparation :) .

Because of him I have been observing the horseback archery world for the last one and a half year.

I've heard comments about his horseriding. I've seen people who see archery as techniques and horseriding as a technical skill. Of course one needs a stable basis in techniques and skills. But for my child the real challenge and growth lies in his heart and mind. The real advances he makes are in his heart and mind. For him horseriding is so much more than the skills you need.

His challenge since he has been horseriding has been the question: "Can I force my will upon another living being? With many questions following this basic one: "When my horse wants to stay in the paddock, can I force him to come with me and work with me? And if so, why do I have the right to force him? Am I allowed to. And what measures do I want to use? How do I make a horse feel when I hit him? Why would I hit him? Do I have the right to? "

These are all very relevant questions I think and come especially to the surface in times of stress like for example during a competition. Where you often ride an unknown horse who is often used to a different treatment than what you are used to. When you decide you can't enforce your will upon the horse in a way that is much harsher than the way you treat the horses at home, your competition is over and all your technical skills are useless.

You could see archery as an endlessly discussed series of techniques. Main technique you are using, how fast one can shoot, as accurate as possible, how many arrows, type of bow, handle, weight and so on. Siem is a walking encyclopedia in this. He seems to know who uses which bow and recognizes bows by just looking at them. No idea how he does that.

And you need techniques to become a good archer and not destroy your body. But in the end it all comes from your heart and the rythm that comes from within. It cannot be taught with words. Of course words can give you a direction in your own search but in the end you will have to listen to your heart. Luckily Siem has always understood this and is very strong in staying on his own path. I admire that in him a lot (it gives clashes sometimes as well in other things in life but that's part of the deal).

When he started archery years ago, with a recurve bow and sight and that sort of things, he just didn't match with what they were trying to teach him. And I knew from the first moment on, when I brought him to his first regular archery training and saw the bows they were using, that I had to search another path for him, with him. We found that path in horseback archery and we found someone who is very gifted in guiding him on this path. So that Siem could stay true to his heart.

I've been watching three international horseback archery competitions now and I have noticed it's extremely difficult to compare levels and skills and define the winner of the competition in a way that all horseback archers feel heard and seen. The thought crossed my mind that all technical rules and ways of measuring and comparing scores and every other rule like the obligation to qualify for a competition decided upon by a few make the sport drift further away from its core, from the warrior heart. Of course it isn't as black and white as I am writing it down now but as a mother of at least two warrior hearts it is my worry that this will happen.

At this moment I have decided that as a mother I can only help my children to strengthen their warrior hearts and to be and become balanced human beings. I can let my voice be heard but in the past I have met many who didn't understand what I was saying at all and decided to feel attacked by what I was saying so I am a bit carefull with that. It's an eternal search to find a balance in protecting them from the ones that don't understand their path and say things that do not especially strengthen my children and learning them to live in a world that does not always fit their needs. More often not.

And with that we are back at the most beautiful and challenging part of motherhood for me, to strengthen them to walk their own path through life and stay true to themselves. Their warrior hearts are beautiful and I want those hearts to grow in freedom. I want to protect them from forces that threaten their freedom and authenticity, their inner motivation to grow. It's an eternal search for when do I intervene, and when do I let go. What can they handle and when do they need my intervention. Where does being true to myself touch their being true to themselves. Do I intervene to make myself feel better or does it really serve them. Does it come from my heart or from my ego? An eternal search I guess.

Horseback archery is a beautiful and very effective magnifying glass. I am grateful for the ones that showed me their warrior hearts and helped me in my search for my own truth. Story will be continued, the path of life will be walked upon.

Jasper

Tomorrow 17 years ago I became mother for the first time. Mother of a still born child.

Jasper had died the day before, on thursday 1 February 2001. We had seen him die on the ultrasound and heard his heart beat fade away. I or actually we had a massive bleeding on the placenta, one of the possible consequences of HELLP syndrome. I was only 26/5 weeks pregnant and at that time policy was to not do anything harmful for a mother under 28 weeks of pregnancy. A cesarian without blood platelets and with high reflexes ending in epileptic convulsions can be pretty harmfull. I told the obstetrician who made the ultrasound that it was ok. Deep in my heart I knew it was supposed to happen. Of course it wasn't really ok and afterwards I often thought, how could I be so cruel to say it was ok that my child was dying. Or was it just a reflection of that deep inner wisdom that I touched at that moment?

My whole belief system was shaken up by the death of my child. Until that moment I always secretly thought, this won't happen to me. Not only a child dying I mean, but with everything less desired that could happen to me. It had happened to me. My child died because my body failed, my body let my precious child die.

Please if you ever meet a parent of a still born child who is mourning (you can do/tell me these things now, I can handle them but I couldn't handle them at that time):
* don't start to scream when you are holding the child that he is cold and that the mother should warm the child. You can warm up a dead child but it won't start to live again. If warming up would be the solution, the mother would have done it for sure. Really.
* don't tell the mother she is still young and can have another baby. That doesn't take the pain away in any way.
* don't tell the mother you know about another child who was born under 28 weeks of pregnancy who is doing perfectly fine. You cannot compare children, HELLP syndrome also sickens the child a lot. And it hurts. It just hurts. Now you can tell me, and we can talk about it. I know that some children live and others don't. But those first months after Jasper's birth, I could not hear these words.
* don't tell the parents not to give the same name to their next child (of course we didn't but if we would have, it would have been our choice) or to compare the next child with Jasper. First, I never saw Jasper take a breath on earth and second, Tijmens birth was still a long time ahead of us. I wasn't planning of comparing him with a still born child. Tijmen was far from still born :)
* don't tell how long someone can mourn or think that the different stages of mourning described in books are a linear process. You can do perfectly fine for weeks and then suddenly it hits hard, my child died because my body failed. It still hits hard sometimes.
* don't tell me (at least me, it might be different for someone else) it was not my body that failed. It was my body who made a mistake with the umbical cord, with the placenta, with blood pressure. It were my kidneys and my liver who completely failed, it simply was like that.

Please remember Jasper for who he was. A tiny little baby who died at the (in some ways) safest or at least warmest place on earth. Please know that I am more than grateful to have four super lively children. I would not have believed that 17 years ago.

To Jasper. 

Gezin in de knel

Eerder schreef ik een blog over onze kinderen die op school in de knel zaten. Twee scholen verder hebben we besloten om nu eindelijk te gaan doen wat we eigenlijk altijd al wilde gaan doen maar niet durfden, thuisonderwijs geven. En dat niet durven, dat had zo zijn redenen, blijkt nu wel. Met onze kinderen gaat het goed (hoewel ze onze spanning in meer en mindere mate zeker mee krijgen). Vol levenslust ontwikkelen ze zich nu.

Voor ons zijn het momenteel zeer zware tijden. Thuisonderwijs is in Nederland sterk door de wet ingeperkt en de beeldvorming ten opzichte van thuisonderwijs is vrij negatief. De heer S. Dekker heeft een brief gestuurd naar alle leerplichtambtenaren met het verzoek vrijstellingen zoveel mogelijk te beperken, mensen zoveel mogelijk juridisch te vervolgen en moedigt het doen van zorgmeldingen bij Veilig Thuis (vroeger AMK) aan. Hij heeft immers het Passend Onderwijs uitgevonden en daar hoort thuisonderwijs (wat je op zich een passende vorm van onderwijs zou kunnen vinden voor sommige gezinnen en sommige kinderen) niet bij.

En in al die tegenstroom waarin wij ons bevinden, hebben wij nu besloten dat het voor de ontwikkeling van onze kinderen noodzakelijk is om thuisonderwijs te geven. Tel uit je winst. Dat betekent slapeloze nachten, Dat betekent een voortdurende onderstroom van spanning en stress, terwijl we ook het gezin draaiende houden, de kinderen een mooie dagvulling geven met veel sociale contacten en activiteiten buitenshuis. Terwijl we ook taarten bakken om een verjaardag te gaan vieren en stiekem achter mama's rug om cadeautjes in elkaar knutselen. We oefenen met lezen, mooi aan elkaar schrijven, Nederlands praten, tekenen, kleuren en papier vouwen en we weten nu alles over de nieuwe ionenmotor, een ontwikkeling van de toekomst.

Terwijl er zoveel kinderen in Nederland daadwerkelijk in de knel zitten, heeft de politiek en de uitvoerders daarvan zijn pijlen op ons, thuisonderwijzers gericht. Wij raken gewend aan taalgebruik als zorgmelding, proces verbaal, naar de rechter, in hoger beroep.

En eigenlijk snap ik er helemaal niets van. Deze hele discussie gaat namelijk niet over de kinderen en hun ontwikkeling. Deze discussie gaat over ego's, wetgeving en de interpretatie en uitvoering van die wetgeving. Er circuleren beleidsdocumenten over de aanpak van thuisonderwijs waarin je geen enkele keer het woord "kind" leest. Handhaving, juridische procedures, zorgtrajecten, dat zijn de woorden die je terugziet. En gaat het dan om heel veel kinderen? Nee eigenlijk helemaal niet. De kinderen die thuiszitters worden genoemd, dat zijn er veel. Dat zijn kinderen die eigenlijk naar school willen (of de ouders willen dat) maar niet kunnen, zo'n 16.000 in totaal. Dat zijn de kinderen waar de overheid eigenlijk hulp aan aan zou moeten bieden. Een daadwerkelijk passende plek. De kinderen die thuisonderwijs krijgen, dat zijn er tussen de 200 en 2000, precieze aantal onbekend. Deze kinderen zitten al op een passende plek maar mogen daar niet zijn.  

Inmiddels hebben onze jongste drie kinderen vrijstelling van de leerplicht, door een zeer begripvolle GGD arts en LPA. Die bleken gelukkig ook nog te bestaan. Toch laat ik deze blog staan, wetende dat er nog veel gezinnen in ongeveer dezelfde problemen verkeren als wij deden of dachten te doen. 

Ben ik gek?

Eind vorig schooljaar kwamen wij tot de conclusie dat school niet de plek is waar onze kinderen zich kunnen ontwikkelen. Dat zij er bij gebaat zijn om vanuit de thuissituatie de wereld te gaan verkennen en te gaan floreren. 

Nu mag je dat in Nederland als ouders niet zelf beslissen, daar word je niet deskundig genoeg voor geacht. Dus moet een onafhankelijk deskundige jouw kind onderzoeken. Zo ook bij onze middelste twee. 

Aan Siem vroeg ik wat hij van deze onderzoekster zou willen weten. Siems vraag was: "Ben ik gek?" Die vraag kwam vanuit zijn tenen en was diep gemeend. Zo lang heeft hij geprobeerd zich aan te passen aan het systeem, aan verschillende systemen, om steeds weer tot de conclusie te komen dat het niet paste. Een van de conclusies van de onderzoekster is: "Siem is niet gek".

Op dit moment wachten wij nog steeds op het officiële bericht dat onze kinderen inderdaad het beste thuis zich kunnen ontwikkelen. Ook dit brengt ontzettend veel spanning met zich mee, voor ieder op zijn eigen niveau.

 En dat allemaal omdat wij als ouders in Nederland niet zelf de conclusie mogen trekken dat onze kinderen niet passen in het schoolsysteem. 

Dit is een facebook pagina https://www.facebook.com/Ljusethuset/?hc_ref=PAGES_TIMELINE&fref=nf van een mevrouw die naar Zweden vertrok. Zij vertelt in een filmpje op haar pagina aan onder andere Siem dat hij inderdaad niet gek is. 

Wat erg eigenlijk dat wij dit onze kinderen aan moeten doen..........dat een kind als Siem zich al vanaf jonge leeftijd moet afvragen of hij gek is omdat hij het niet trekt op school. Omdat hij graag thuis wil zijn en vanuit zijn eigen zeer sterke intrinsieke motivatie wil leven, de wereld wil verkennen. 

En dat wij als ouders ons zo lang in het systeem hebben laten mee voeren zodat ons kind zo beschadigd is geraakt dat hij zich af moet vragen of hij gek is. Nee hoor, Siem is helemaal niet gek. En zijn broertjes zijn dat evenmin.

A real boy! Toespraak bij start OII Nederland augustus 2016

When we were told, in October 2009, that we were allowed to adopt Qiujun from China and his medical file saying “pseudo hermafroditism” (words still used in China at that time) we sought all kind of information on the internet. I contacted Juliette who was voorzitter for DSDNederland at that time but we also contacted American parents groups. We found a lot of information about Chinese adopted children with an intersex condition and we knew that we had to be open about our childs gender. As you might know, one of the first things other people ask when you tell them you are having a child is, is it a boy or a girl. That question remained unanswered.

In China we received the most beautiful child on earth, with a huge developmental delay but full of life. The first years, it was a long road to let him understand the basics of language, which he did not have (he did not speak Chinese) and let him experience all kind of things in our culture children experience. One day he discovered trees and after a year he realised he could smell things. Of course he always smelled things but he was not aware of that sensory fact of life.

One of the biggest culture shocks in our lives was our first visit with him to the urologist. He started to study him right away, without any sense of privacy or delicacy of being naked before an unknown person. The other urologist entered and told us that our child was a real boy and would only need one operation and then he would be able to pee in the pond with his friends. Since my other two children would never pee in ponds with their friends and I did not know there existed a definition of a real boy, we were kind of shocked. We told them no operations on our kid and they more or less fell of their chairs. They told us we would only find the frustrated stories on the internet, from frustrated people. The good ones about operations that were a success, we would not hear.

After this shocking experience we were glad to be able to contact other parents in the United States and of course Arlene Baratz a medical advisor specialist in intersex conditions. She told me our kid would always be different, no matter what operations he would undergo. She told me we were beautiful parents and strong enough to raise our child our own way. She more or less advised us not to listen to the urologists. So she confirmed the feeling we already had, that it was our child to decide whatever would happen to his body at an age he would understand deeply what the doctors tell him. We also contacted a lawyer in the United States, if we could be forced to let them operate our child. This states how powerless we felt in the urologist presence.

In the United States there is a yearly meeting for parents with children with an intersex condition and persons with an intersex condition. We decided to go there once Qiujun would be old enough and understand English. They were our only contact with others in the same position as we were and we felt sorry to live so far away from them.

Luckely, in Dutch adoption groups we found other parents with children with an intersex condition and we formed a group with yearly informal meetings. With two other families, one of them is here as well, we met more often and our children are getting to know each other better every time. We find it very important for our young children to grow up with other children with more or less the same condition as they have. We feel blessed to have found new friends, who understand the things we sometimes have to face with our beautiful children.

In August 2015 we were allowed to adopt another beautiful child from China with an intersex condition. He completed our family. The story in the hospital repeated itself. We met the same urologist, who told my husband our kid is a real boy and needed only one operation to be able to function as a boy.

Our netwerk in the Netherlands started to grow, we came to know Miriam and Saskia and together with K and Marjolein, who is not here today, we became aware that there were also Dutch families with children born with them, who would like to have more contact with other parents. So we decided to make another facebook group and without knowing she did, Miriam created the name, the Roosjes. This spring, Marjolein, K and I took a leap of faith and organised a meeting for children, family members of and people with and intersex condition. We had a great meeting, without any medical pressure, just a place to talk about issues we are facing while our children were playing together and getting to know each other.

With this organisation we hope in a kind of way to formalise the possibility to organise these meetings. Meetings where we can just be ourselves, in a safe surrounding talking with others, learning from each other and maybe one of the most important things, enjoying eachothers company. We do not have to travel to the United States to meet others anymore, although maybe one day we will, just for the fun of it.  

There is one thing that connects us in the first place but so many things that make us enjoy each others company as human beings. Because that’s what we all are, human beings ….

Gaat hij nog niet naar school?

http://adoptieoudersonline.nl/gaat-hij-nog-niet-naar-school/

Hierbij de tekst van mijn blog op adoptieoudersonline.nl

Inmiddels zijn we aan de vraag gewend geraakt of Chunlian nog niet naar school gaat. Deze vraag wordt ons al het hele jaar gesteld. Iedere keer antwoorden wij dat hij nog niet naar school hoeft ook al is hij al zes omdat hij vrijstelling heeft van de leerplicht. Om te kunnen wennen en hechten. Om te kunnen landen in zijn nieuwe wereld waar hij nog iedere dag nieuwe dingen ontdekt.

Wat mensen vervolgens vaak vragen is of hij op deze manier wel Nederlands leert. Best een bijzondere vraag want ik spreek geen Chinees met hem en sta zo ongeveer de hele dag tot zijn beschikking. We hebben wel eens onze stille momenten maar ik ben er op gespitst om hem te begrijpen, met hem te praten, zijn zinnen goed terug te geven, te benoemen, aan te sluiten bij zijn interesses.

Of hij het spelen met andere kinderen niet heel erg mist. Ja soms wel. Maar niet genoeg om hem weer de grote wereld in te sturen, waarin hij al zo lang geleefd heeft met zijn effectieve overlevingsmechanismen. We willen hem zo ontzettend graag laten voelen dat papa en mama er altijd voor hem zijn. Dat hij zichzelf niet meer groot hoeft te houden om de dag door te komen, dat hij zijn overlevingsmechanismen van zich af mag gooien omdat hij die niet meer nodig heeft. Dat hij kwetsbaar mag zijn.

Het is een bijzondere reis die we samen maakten het afgelopen jaar. We leerden elkaar kennen in voor- en in tegenspoed. We wandelden veel in de Soesterduinen, met onze honden. Soms deden we een uur over tweehonderd meter heen en weer. Aan mijn hand klimt hij in bomen en springt hij weer naar beneden. Met stokken maakt hij tekeningen in het zand. Soms heb ik er moeite mee dat hij niet even doorloopt en moet ik mezelf streng toespreken; vertragen vertragen vertragen. Dat leerde ik ooit bij babymassage en werd een mantra voor me. Hij maakte vele vrienden op het zand, andere mensen die ook hun honden uitlaten daar en bewonderend toekijken hoe hij zich ontwikkelt. Eén ontmoeting is voor hem genoeg om te weten of iemand een interessante riem (zo’n flexlijn) bij zich heeft, een mooi fluitje om de hond te fluiten, een werpstok met tennisbal of brokjes om aan de honden te voeren. Zijn grootste wandelvriendin heeft een prachtige bakfiets met plaatjes van Woezel en Pip erop en daar mag hij elke dag na het wandelen even een rondje in maken, samen met hond Harrie.

We doen samen de boodschappen en we verkennen huis en tuin. Chunlian doorzoekt alle kasten en ruimtes in het huis, speelt met speelgoed dat al jaren opgeborgen ligt, zit uren in de zandbak taartjes te bakken, wast het wagenpark in de tuin met enige regelmaat. De ontdekking van de slak was groots, een klein wonder dat gewoon in onze tuin bleek rond te kruipen. Hij fietst rondjes op het plein voor ons huis met beer voorop in het poppenzitje, gaat op zijn roze rolschaatsen met roze barbie beschermers naar buiten, skeltert nog eens een rondje en probeert de driewieler uit want die had hij in China ook in het weeshuis. Deze activiteiten wisselen elkaar in zeer rap tempo af.

Als hij gaat plassen, meldt hij dat altijd en als hij moet poepen, waarschuwt hij me extra, want dan moet ik goed luisteren of hij klaar is en ik zijn billen moet afvegen. Een keer maakte ik namelijk de fout om door te gaan met stofzuigen en daar kwam hij zelfs met zijn megavolume niet overheen. Hij zorgt van zijn kant sowieso altijd heel goed dat ik weet wat hij doet, voor het geval ik even niet oplet. Hij is watervlug en na een keer iets gezien te hebben, weet hij voor de volgende keer hoe het moet. Dat betekent dus ook dat hij zelf zijn chocomelk in de steelpan wil doen om op te warmen. Het vuur aansteken van het gasfornuis laat hij aan mij over, na duidelijke instructies mijnerzijds. Hij meet zichzelf zeer regelmatig om te zien of hij al gegroeid is, aan de deur, aan de takken van de bomen waar hij dan kennelijk eerst niet bij kon en nu wel (niet zeggen dat ze nu wat lager hangen omdat er blad aan gekomen is) en langs de lichamen van andere mensen die allemaal braaf knikken dat hij inderdaad ontzettend gegroeid is.

Omdat hij elk moment van de dag bij me is, tenzij zijn vader wat met hem doet, hebben we elkaar goed leren kennen. Dat is voor ons beiden zeer waardevol want we misten toch een jaar of vijf. Inmiddels kan ik hem lezen alsof ik hem vanaf dag één al ken terwijl ik weet dat ik nog veel over zijn eerste jaren mis.

Natuurlijk heb ik ook regelmatig momenten gehad dat ik dacht, laat me even een dagje met rust. Ga naar school en laat mij luisteren naar mijn eigen gedachten. Maar juist dat soort momenten waren keerpunten in de ontwikkeling van onze relatie als moeder en kind. Juist op dat soort momenten wist ik dat ik moest gaan omdenken, dat ik een stap moest gaan zetten om te zorgen dat alles weer zou gaan stromen, dat ik moest reflecteren op mijn eigen gedrag en daar iets aan moest gaan veranderen. Ik had geen ontsnappingsmogelijkheden en moest dus mezelf toespreken. Nu is Chunlian niet mijn eerste en had ik dat al wel kunnen oefenen met zijn grotere broers maar Chunlians aanwezigheid voelt voor mij als de kers op de taart. Alles wat ik in de afgelopen jaren aan ervaring, kennis en gevoel heb kunnen verzamelen kon ik nu optimaal gebruiken om hem in zijn nieuwe wereld zich te laten ontwikkelen.

Af en toe is hij nu samen met mij op school en speelt hij bij de andere juf terwijl ik met andere kinderen aan het werk ben. Als hij naar de wc moet, word ik daarover ingelicht, hij komt me vertellen dat hij zijn boterham gaat eten en na een paar uurtjes gaat hij weer blij met mij mee naar huis.

Het grootste geschenk van dit afgelopen jaar thuis is dat ik heb gezien dat Chunlian heeft leren voelen dat hij kwetsbaar mag zijn. Nog steeds is dit spannend voor hem en blaast hij vaak hoog van de toren maar toch zie ik af en toe een klein kwetsbaar kind. Een prachtig klein kwetsbaar opperbevelhebbertje.